'Bij Indo's ben je gelijk familie'
door Niels Schuurbiers
Woensdag 28 november 2007 - BREDA

Ze worden de best geïntegreerde bevolkingsgroep van Nederland genoemd. De eerste en tweede generatie Indo's.

Nu gaat de derde generatie op zoek naar haar roots. In het Indisch restaurant Klein Java in Breda schuiven vier Bredase 'indo-jongeren' aan om te praten over hun cultuur. "Bij Indo's staat de deur altijd open", zegt Isaura Berendsen (17).
Lesley Klavert (21): "Bij Indo's ben je meteen deel van de familie. Als je bij een Indo binnenkomt is de eerste vraag: 'Heb je al gegeten?'"

Eten is een groot en sociaal iets in onze cultuur, zegt Amanda Tawaris (19). "In Indonesië ga je ook eerst eten, dan worden er pas zaken gedaan. Op een lege maag wordt niet gepraat."

"Oma is erg belangrijk, want zij zorgt altijd voor iedereen", zegt Amanda. Lesley gaat verder: "Opa doet ook veel, maar staat meer op de achtergrond. Oma kookt en zorgt dat iedereen weer met een volle buik weg gaat."

"Soms wilde ik iets zeggen tegen iemand, maar wist ik het Nederlandse woord niet", zegt Lesley. "Bijvoorbeeld een 'upil', dat is een snotje. Ik kwam dan niet verder dan: 'Je hebt er daar wat'."

Of je met de cultuur opgroeit, ligt volgens Jimin Vreeken (16) aan de ouders, hoe die er tegenover staan en of ze beiden indo zijn. Lesley heeft nooit moeten zoeken naar zijn roots. "Bij mij thuis gingen mijn ouders er heel open mee om. Ze komen beiden uit Indonesië."

"Mijn opa dacht daar anders over: 'Indonesië ligt achter je, leer Nederlands en pas je aan'. Misschien zijn we daardoor 'te goed' geïntegreerd", zegt Lesley.

Deze vier jongeren willen 'hun' cultuur heel bewust doorgeven aan hun toekomstige kinderen. "Dat beetje wat ik heb, wil ik doorgeven", zegt Amanda. Ook Lesley denkt er zo over: "Wat ik weet, wil ik aan mijn kinderen meegeven. Ze moeten de eigen achtergrond leren kennen."

Amanda: "Indonesië blijft speciaal. Tot vijf jaar geleden gingen we ieder jaar. Hopelijk kan ik er volgend jaar stage gaan lopen."

BREDA De derde generatie Indo's gaat op zoek naar de eigen cultuur. Want om later iets aan de eigen kinderen door te geven, moeten ze eerst zelf de cultuur kennen. Jamie Schmitt (23) uit Oosterhout schreef haar afstudeerscriptie over de derde generatie Indische jongeren en hun zoektocht naar de Indische cultuur. 'Indo-cultuur is moelijk uit te leggen. Het is een sterk gevoel dat we allemaal voelen.'

'Een onderzoek naar de derde generatie Indische jongeren'. Dat is de titel van de scriptie van Jamie Schmitt (23) uit Oosterhout. Ze studeerde vrijetijdsmanagement aan de NHTV. Ze is zelf indo en koos voor haar afstudeerscriptie een onderwerp wat haar aansprak. "Ik ging op zoek naar de echte Indo-cultuur. Na mijn onderzoek kwam eruit dat er iets moest komen voor de Indische jongeren of Indo-jongeren. Ik heb dat vertaald in een Indisch jongerentijdschrift, waarvoor ik een plan schreef om het op te zetten."

Ze kwam er achter dat er niet veel boeken zijn geschreven over Indische jongeren. Internetfora worden wel drukbezocht. Daar zijn volgens Schmitt de jongeren druk op zoek naar hun Indische identiteit.

"Indo-cultuur is moeilijk uit te leggen", zegt de oud-studente. "Het is een sterk gevoel dat moeilijk te beschrijven is. Iedereen voelt het, maar niemand kan er precies de vinger op leggen. Maar juist dat ene gevoel bepaalt de Indische identiteit en de Indische cultuur en zorgt ervoor dat wij die Indische identiteit waarborgen, uitdragen, voortzetten en levend willen houden."

"Er zijn wel overeenkomsten, maar die komen vooral voor bij de groep jongeren die er veel mee bezig is. Die dragen bijvoorbeeld het indo-wapen op hun kleding of een fel gekleurde batiksjaal. Sommige woorden uit de 'Indo-taal' Petjoh worden soms ook nog gebruikt."

"Het zijn dezelfde waarden die je bij ons allen tegenkomt en die we bij elkaar herkennen", zegt Schmitt. "Gastvrijheid, saamhorigheid en respect voor ouderen zijn heel belangrijk."

Ze benadrukt dit met een voorbeeld uit haar eigen jeugd: "Als ik vroeger bij een vriendinnetje ging spelen, kon ik daar nooit mee-eten als mijn ouders me te laat op kwamen halen. 'Ga maar even in de woonkamer zitten, zeiden ze dan, terwijl ze zelf gingen eten.' Dat was bij ons echt anders. Mijn vriendinnen gingen niet met een lege maag weg."

Indo's zijn op een belangrijk punt aangekomen volgens Schmitt. "Het is nu de cultuur levend houden en voortzetten of langzaam laten verdwijnen", denkt ze. "Het gevaar bestaat dat de cultuur verwatert."

De derde generatie moet het gaan doen, denkt ze. Om de huidige Indische cultuur te snappen, moet je volgens Schmitt de geschiedenis kennen. "De eerste generatie was erg gesloten over de eigen cultuur. Bij de komst naar Nederland integreerden ze snel en zo goed mogelijk. Hierdoor speelde het 'Indisch zijn' zich meer binnenshuis af", zegt Schmitt. "De tweede generatie probeerde meer over haar eigen roots te weten te komen, maar kreeg geen antwoorden van de ouders. De tweede generatie stopte daardoor met zoeken."

"De derde generatie is net als de tweede generatie van toen op zoek naar de Indische identiteit. De jongeren van nu hebben echter veel meer communicatiemiddelen tot hun beschikking om antwoorden op de identiteitsvragen te vinden", aldus Schmitt. Die ontdekkingstocht vindt vooral plaats op internet. Via fora en Hyves zoeken jongeren elkaar op en praten ze over de Indische identiteit.

De cultuur doorgeven gaat volgens Schmitt op een onbewust niveau tijdens de opvoeding. "Op latere leeftijd merk je pas dat je toen al bezig was met de Indische cultuur", zegt Schmitt.

Raymond Zijlstra (44) uit Tilburg organiseert onder andere Asian party's. "In deze regio is het moeilijk om een goede plek te vinden maar de animo is er wel." De Indo-parties (voor jongeren) worden volgens hem steeds meer bezocht door andere Aziatische groepen. "Daardoor gaan de Indo's op zoek naar iets nieuws."
De zoektocht naar cultuur gaat verder in de muziek. "De jonge generatie zoekt herkenning. Ze luisteren bijvoorbeeld naar Indonesische muziek, ook al verstaan ze er niets van."

Volgens Zijlstra zijn er nu meer zoekende jongeren dan tien jaar geleden.

'Het is nu de cultuur levend houden en voortzetten of langzaam laten verdwijnen'